 |
Hằng đêm gồm 94 bài thơ viết về nhiều chủ đề khác nhau, song xuyên suốt tác phẩm là chủ đề viết về người lính. Nguyễn Minh Khang từng là người lính tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Đông Nam Bộ, đã trải qua những năm tháng hy sinh gian khổ.
Những dòng hồi ức của một người lính đi qua chiến tranh đã đánh thức những tình cảm cao quý dường như đã ngủ quên trong mỗi chúng ta. Những lo toan của cuộc sống thường nhật, những đổi thay của xã hội đã khiến ta đôi lúc lãng quên quá khứ.
|
Một vùng cao nguyên bạt ngàn đầy nắng gió với những con người suốt đời thuỷ chung với cách mạng; một Trường Sơn huyền thoại đông nắng tây mưa, mãi mãi âm vang bài ca chiến thắng; một thành cổ Quảng Trị kiên cường in đậm bao máu xương người lính; dòng Thạch Hãn trong xanh ấp ủ người lính nằm lại dưới đáy sông; và một Ngã ba Đồng Lộc đầy bi thương, quả cảm của những người con gái tuổi đôi mươi…tất cả sẽ mãi mãi đi vào lịch sử hào hùng của dân tộc. Lớp lớp cháu con sẽ được nghe cha anh kể lại bằng những thước phim tư liệu. Nguyễn Minh Khang đã bổ sung thêm vào những lời kể ấy bằng những dòng thơ dung dị, tràn đầy cảm xúc.
Chiến tranh đã đi qua nhưng những vết thương của nó còn hằn sâu trong ký ức của mỗi người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế. Những ký ức về chiến trường, về những ngày chiến đấu với đạn bom ác liệt, bao nhiêu đồng đội đã không tiếc tuổi xuân, mãi mãi không về… vẫn luôn đau đáu trong lòng người chiến sĩ.
Nhớ đồng đội hằng đêm
Thằng còn nằm rừng sâu
Thằng về nghĩa trang theo hàng thẳng lối
Những đồng đội hy sinh chôn vội
Mới chôn, pháo bắn trộn nhào
Thương những người còn rải rác nơi đâu…
Hằng đêm thao thức…
Những vần thơ của Nguyễn Minh Khang là tấm lòng tri ân với những người đã ngã xuống vì quê hương đất nước, vì cuộc sống hạnh phúc vui tươi.
Viết về chiến tranh, thơ Nguyễn Minh Khang khiến người đọc khâm phục hơn, yêu quý hơn phẩm chất người lính Cụ Hồ. Chiến tranh gian khổ, ác liệt, ranh giới giữa sự sống và cái chết là rất mong manh, song nguời lính vẫn lạc quan yêu đời:
Huyền thoại Trường Sơn
Huyền thoại ư?
Thật đấy.
Thật mà như huyền thoại
Người chiến sĩ sống trong bom đạn
Hồn nhiên tươi trẻ lạ thường.
…
Huyền thoại Trường Sơn
Chúng tôi sống, chiến đấu là sự thật
Sống chết đan xen gang tấc
Yêu đời hơn mọi lời yêu
(Huyền thoại Trường Sơn)
Những người lính phơi phới tuổi thanh xuân ra đi từ mọi miền quê theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, của lý tưởng “Khi Tổ quốc cần họ sẽ ra đi”. Họ sẵn sàng hy sinh tất cả:
Chiến trường cái chết nhẹ tênh
Chôn nhau đánh dấu bằng nhành cây khô
Liệm nhau bằng tấm võng dù
Máu xương thấm đất xuân thu dãi dầu
(Tìm đồng đội)
Và đáng yêu, đáng kính biết mấy là các chị đã gửi gắm trọn tuổi thanh xuân của mình cho những tháng năm dài gian khổ trong mưa rừng gió núi, trong bom rơi lửa đạn…, để lúc trở về với đời thường lại hết mình trong lao động sản xuất, nhưng chẳng bao giờ có được niềm hạnh phúc của tình yêu đôi lứa và cảm giác lâng lâng dịu ngọt của những nụ hôn.
Những câu thơ bình dị nhưng chứa đầy cảm xúc từ đáy lòng người chiến sĩ khiến người đọc nao lòng:
Những người nữ già đi qua chiến tranh
Đời sống cô đơn lạnh lẽo
Gió bốn bề vẫn thổi qua nhà trống
Một đời người cay nghiệt chẳng buông tha
Đồng đội hy sinh chiến trường xa
Người còn sống trở về trong trăn trở
Đất nông trường cây hoa đua nở
Chỉ đời người vẫn vắng những nụ hôn
Những trăn trở, suy tư, những niềm vui và không ít nỗi buồn… nhưng khâm phục hơn cả là người lính Trường Sơn năm xưa vẫn luôn giữ được chữ Tâm, chữ Nhẫn:
Tâm mang phúc, đức, nghĩa, tình
Tâm làm hoà quyện lòng mình với nhau
Nhẫn là tiếng Mẹ dịu hiền
Luyện rèn đức Nhẫn nên tiên giữa trần
Chiến tranh, đạn bom khốc liệt, ta bắt gặp những câu thơ nóng bỏng, nhưng khi trở về với khoảng lặng cuộc đời, Hằng đêm lại có những vần thơ mượt mà, sâu lắng, trữ tình mang âm hưởng êm đềm, dịu ngọt của quê hương trong Mùa thu Hà Nội; Về Tuyên Quang; Mộng mơ mặt hồ; Loãng mùi hoa sữa, sấu chua….
Sóng mặt hồ nghiêng ngả chiều xưa
Sương chiều biêng biếc
Trúc Bạch bóng ai tha thướt
Liễu mềm rủ xuống tương tư…
(Mộng mơ mặt hồ)
Một thoáng bồng bềnh, phiêu diêu trong Thi vân Yên Tử:
Lưu bút cảo thơm
Hậu thế lưu truyền
Hồn thơ sáng cửa thiền
Bồng lai mãi vọng…
Hay một thoáng buồn, mộng mơ trong đêm đông Đà Lạt:
Đà Lạt buồn, buồn thật người ơi
Đêm gió lạnh sương giăng chắn lối
Áo tím làm lòng bối rối
Nhạt nhoà trời lặng sương giăng
(Đêm Đà Lạt)
Cái dùng dằng, bâng khuâng xao xuyến nhớ người yếm đào nón thúng quai thao, ánh mắt lúng liếng chao nghiêng trong câu ca giã bạn…
Hội Lim ta nhớ người xưa
Nhớ người câu hát đò đưa nửa chừng
Yếm đào má thắm lưng ong
Nón quai thao vẫy dùng dằng chẳng ra…
Và cả những tiếng rao đêm văng vẳng “Hồn quê ảm đạm nao lòng” giữa phố phường đông đúc:
Tiếng rao đêm
Cuộc sống phố phường
Gắn làng quê xóm ngõ
Nhà tầng cao, tiếng rao xa thế
Cội nguồn xa mãi người ơi…
Tập thơ Hằng đêm là thế giới tâm hồn của Nguyễn Minh Khang, những dòng cảm xúc bình dị mà thấm thía; không ồn ào mà chân thực; thâm trầm mà sâu sắc; mộc mạc mà trữ tình, đằm thắm, thiết tha… Hằng đêm là những trải nghiệm của người lính về chiến tranh, về cuộc sống, rất đáng được trân trọng và đón nhận.